آموزشی و علمی

سری و موازی کردن پنل‌های خورشیدی: محاسبه آنلاین بهترین آرایش با کنترلر MPPT

سری و موازی کردن پنل‌های خورشیدی

سری کردن پنل‌های خورشیدی ولتاژشان را جمع می‌کند و موازی کردن جریانشان را. اینکه کدام آرایش درست است به کنترلر شارژ (MPPT) یا اینورترتان بستگی دارد و انتخاب اشتباه می‌تواند توان را هدر بدهد یا حتی به دستگاه آسیب بزند. با محاسبه آنلاین سری و موازی کردن پنل‌های خورشیدی پایین همین صفحه، مشخصات پنل و حدهای کنترلر را بنویسید تا ببینید کدام آرایش از پنل‌هایتان امن است. بعد از آن، فرمول‌ها، قاعده‌ی ولتاژ در سرما و یک مثال حل‌شده را بخوانید.

در حال بارگذاری محاسبه‌گر…

محاسبه‌گر سری و موازی را چطور استفاده کنیم؟

  1. مشخصات پنل را از روی دیتاشیتش بنویسید: توان، Vmp (ولتاژ در توان بیشینه)، Imp (جریان در توان بیشینه)، Voc (ولتاژ مدار باز)، Isc (جریان اتصال کوتاه) و ضریب دمایی Voc.
  2. کمترین دمای هوای محل نصب و تعداد پنل‌ها را هم بنویسید. در شهرهای سردسیر مثل اردبیل، همدان یا تبریز، دمای صبح‌های زمستان می‌تواند خیلی زیر صفر برود، پس دمای واقعی محل خودتان را بنویسید.
  3. یکی از نمونه‌های آماده‌ی کنترلر را بزنید یا حدهای دیتاشیت کنترلر خودتان را بنویسید: بیشترین ولتاژ PV، بیشترین جریان PV، بیشترین توان PV و حداقل ولتاژ MPPT.
  4. جدول همه‌ی آرایش‌های سری × موازی پنل‌ها را ببینید. هر کدام «قابل قبول» یا «رد می‌شود» است و دلیلش هم نوشته شده. ابزار هم آرایشی را که بالاترین ولتاژ امن را دارد پیشنهاد می‌دهد.

سری یا موازی؟ اصول کار

سری موازی
ولتاژ جمع می‌شود همان می‌ماند
جریان همان می‌ماند جمع می‌شود
سایز کابل کابل نازک‌تر هم کافی است کابل ضخیم‌تر لازم است
سایه یک پنل سایه‌دار می‌تواند کل رشته را ضعیف کند پنل سایه‌دار فقط شاخه‌ی خودش را تحت تأثیر قرار می‌دهد
کجا بهتر است کنترلر ولتاژ بالا را قبول می‌کند کنترلر حد ولتاژ پایین دارد

سری: Vکل = V۱ + V۲ + …، Iکل = I
موازی: Vکل = V، Iکل = I۱ + I۲ + …

ترکیب هر دو هم رایج است. مثلاً 3S2P یعنی دو رشته‌ی موازی که هر کدام سه پنل سری دارند.

حدهای کنترلر که آرایش را مشخص می‌کنند

  • بیشترین ولتاژ ورودی PV. ولتاژ مدار باز آرایه باید زیر این عدد بماند، حتی در سردترین صبح.
  • بیشترین جریان ورودی PV. مجموع جریان اتصال کوتاه رشته‌های موازی باید در حد جریان نامی کنترلر بماند.
  • حداقل ولتاژ MPPT. ولتاژ کار آرایه باید آن‌قدر بالا باشد که کنترلر روشن شود و بتواند ماکزیمم توان را دنبال کند، که بالاتر از ولتاژ باتری است.
  • بیشترین توان PV. توان اضافه‌ی آرایه بالاتر از این عدد قطع می‌شود؛ کمی‌اش اشکال ندارد ولی زیادش هدر دادن است.

چرا سرما ولتاژ را بالا می‌برد؟

ولتاژ پنل خورشیدی با سردتر شدن هوا بالا می‌رود. ضریب دمایی Voc معمولاً حدود −۰٫۲۵ تا −۰٫۳۰ درصد به ازای هر درجه‌ی سانتی‌گراد است، یعنی برای هر درجه پایین‌تر از ۲۵ درجه، ولتاژ به همان اندازه بالا می‌رود. فرمولش این است:

Vocسرد = Voc × (۱ + ضریب ÷ ۱۰۰ × (Tmin − ۲۵)) × تعداد پنل سری

برای پنلی با Voc برابر ۴۴٫۵ ولت و ضریب ۰٫۲۸− درصد بر درجه در دمای ۰ درجه، هر پنل به ۴۴٫۵ × ۱٫۰۷ = ۴۷٫۶ ولت می‌رسد. کمترین دمایی را که محل شما می‌تواند ببیند بنویسید و ضریب واقعی پنل را از دیتاشیت بخوانید. اگر Voc سرد از حد کنترلر بیشتر شود، کنترلر می‌تواند آسیب ببیند.

مثال حل‌شده: شش پنل ۴۰۰ واتی با کنترلر ۱۵۰ ولت

هر پنل Vmp برابر ۳۷٫۲ ولت، Imp برابر ۱۰٫۷۵ آمپر، Voc برابر ۴۴٫۵ ولت و Isc برابر ۱۱٫۴ آمپر دارد. کنترلر ۱۵۰ ولت و ۳۵ آمپر جریان PV را قبول می‌کند و برای روشن شدن دست‌کم ۶۵ ولت لازم دارد. کمترین دمای محل ۰ درجه است، پس ضریب سرما ۱٫۰۷ می‌شود.

آرایش Vmp Imp Voc سرد Isc نتیجه
6S1P ۲۲۳٫۲ V ۱۰٫۸ A ۲۸۵٫۷ V ۱۱٫۴ A رد می‌شود: ولتاژ بیشتر از ۱۵۰ ولت
3S2P ۱۱۱٫۶ V ۲۱٫۵ A ۱۴۲٫۸ V ۲۲٫۸ A قابل قبول
2S3P ۷۴٫۴ V ۳۲٫۳ A ۹۵٫۲ V ۳۴٫۲ A قابل قبول (جریان نزدیک حد)
1S6P ۳۷٫۲ V ۶۴٫۵ A ۴۷٫۶ V ۶۸٫۴ A رد می‌شود: جریان زیاد و ولتاژ کم

بهترین آرایش 3S2P است: ۱۱۱٫۶ ولت با ۲۱٫۵ آمپر، که همه‌ی بررسی‌ها را رد می‌کند و بالاترین ولتاژ را دارد، پس افت کابل کم است. کل آرایه ۲٬۴۰۰ وات توان می‌دهد.

سایه و پنل‌های ناهمخوان

  • سایه: در رشته‌ی سری، جریان را ضعیف‌ترین پنل محدود می‌کند، هرچند دیود بای‌پس اتلاف را کم می‌کند. اگر بخشی از آرایه اغلب زیر سایه است، رشته‌های موازی بیشتر، بهینه‌ساز در سطح پنل (اپتیمایزر) یا ورودی‌های MPPT جدا کمک می‌کند.
  • پنل‌های مختلف: سعی کنید پنل‌ها یکسان باشند. در حالت سری، پنل‌هایی با جریان متفاوت را کمترین جریان محدود می‌کند و در حالت موازی، پنل‌هایی با ولتاژ متفاوت اتلاف ناهمخوانی دارند.
  • جهت‌های مختلف: رشته‌هایی که رو به جهت‌های مختلف هستند را به ورودی‌های MPPT جدا بدهید و با هم موازی نکنید.

کابل، فیوز و حفاظت

از پنل‌ها تا کل سیستم

بعد از انتخاب آرایش پنل‌ها، بقیه‌ی سیستم را با محاسبه آنلاین تعداد پنل خورشیدی و ظرفیت باتری اندازه بگیرید و مدت کارکرد باتری را با محاسبه ظرفیت باتری اینورتر و ابزار مدت زمان شارژ و پشتیبان‌گیری باتری ببینید. اگر می‌خواهید بدانید برای یک خانه چند پنل لازم است، برای تأمین برق یک واحد منزل به چه تعداد پنل خورشیدی نیاز است؟ و برای آشنایی با خود پنل ساختار پنل‌های خورشیدی به زبان ساده را بخوانید.

اشتباهات رایج

  • چک کردن فقط Vmp و یادتان برود که سرما Voc را از حد کنترلر بالاتر می‌برد.
  • سری کردن پنل‌های زیاد نسبت به بیشترین ولتاژ کنترلر.
  • موازی کردن رشته‌های زیاد و رد کردن جریان نامی کنترلر.
  • قاطی کردن پنل‌های مختلف، یا پنل‌هایی با جهت متفاوت روی یک رشته.
  • استفاده از کابل خیلی نازک برای آرایه‌ی موازی پرجریان.
  • استفاده از فیوز یا کلید غیر DC.

سؤال‌هایی که زیاد پرسیده می‌شود

پنل‌های خورشیدی را سری ببندیم یا موازی؟

بستگی به کنترلر یا اینورترتان دارد. سری ولتاژ بالاتر و جریان کمتر می‌دهد و به درد کنترلرهای MPPT ولتاژ بالا و مسیرهای کابل بلند می‌خورد. موازی جریان بیشتر می‌دهد و برای کنترلرهای ولتاژ پایین و آرایه‌های سایه‌دار مناسب است. خیلی از سیستم‌ها ترکیبی هستند.

چند پنل خورشیدی را می‌شود سری کرد؟

آن‌قدر که Voc سرد رشته زیر بیشترین ولتاژ کنترلر بماند و Vmp از حداقل آن بالاتر باشد. بیشترین ولتاژ کنترلر را بر Voc سرد پنل تقسیم کنید و به پایین گرد کنید.

Voc چیست و چرا مهم است؟

Voc ولتاژ مدار باز پنل است، وقتی هیچ‌چیز به آن وصل نیست. این بالاترین ولتاژی است که پنل می‌تواند بدهد و بیشترین ولتاژ ورودی کنترلر باید در سردترین روز از Voc رشته بالاتر باشد.

اگر ولتاژ آرایه از حد کنترلر بالاتر برود چه می‌شود؟

کنترلر ممکن است آسیب ببیند یا بسوزد و گارانتی هم باطل شود. همیشه اصلاح سرما را حساب کنید.

می‌شود پنل‌هایی با توان متفاوت را وصل کرد؟

بهتر است نه. در حالت سری کمترین جریان رشته را محدود می‌کند و در حالت موازی ولتاژهای ناهمخوان توان را هدر می‌دهند. اگر ناچارید، ولتاژ و جریان را تا جای ممکن نزدیک انتخاب کنید.

رشته‌های موازی فیوز لازم دارند؟

معمولاً وقتی سه رشته یا بیشتر دارید. با یک یا دو رشته، جریان رشته‌های دیگر معمولاً برای آسیب زدن به کابل‌ها کافی نیست، ولی مقررات محل خودتان را چک کنید.

این ابزار و راهنما فقط برای اطلاع عمومی است. همیشه از دیتاشیت پنل و کنترلر استفاده کنید، مقررات سیم‌کشی PV محل خودتان را رعایت کنید و نصب را به فرد صلاحیت‌دار بسپارید.