محاسبه آنلاین سایز لوله و کانال موردنیاز برای کابل برق – مخابراتی و برعکس

یکی از پرتکرارترین سؤال‌ها هنگام اجرای برق و شبکه این است: «در این لوله یا داکت چند کابل جا می‌شود؟» یا برعکس: «این کابل‌ها را دارم، چه لوله، داکت یا سینی‌ای بگیرم؟» اگر کابل‌ها را بیش از حد در یک مسیر فشرده کنید، کابل‌کشی سخت می‌شود، عایق آسیب می‌بیند و گرمای کابل‌ها دفع نمی‌شود. اگر هم مسیر را بزرگ‌تر از نیاز بگیرید، هزینه بیهوده می‌دهید.

سایز لوله برق ساختمان
جدول سایز لوله های برق pvc
جدول سایز لوله برق
انواع سایز لوله برق
جدول تعداد سیم در لوله
محاسبه فضای خالی داخل لوله با توجه به قطر سیم و کابل چگونه انجام میشود
محاسبه متراژ لوله برق ساختمان
لوله برق چند متری است

در این صفحه با یک ابزار آنلاین پیشرفته، هر ترکیبی از کابل برق، سیم تخت، کابل مخابراتی، شبکه، کواکسیال و فیبر نوری را وارد می‌کنید و ظرفیت لوله برقی، داکت و سینی کابل را به دست می‌آورید. در ادامه هم قاعده محاسبه، جدول‌های آماده و مثال‌های واقعی را می‌خوانید.

ابزار آنلاین محاسبه ظرفیت لوله برقی، داکت و سینی کابل

روش کار ابزار ساده است. در بخش اول نوع و تعداد کابل‌ها را وارد می‌کنید و هر تعداد کابل متفاوت که لازم دارید با دکمه «افزودن کابل دیگر» اضافه می‌کنید. سپس یکی از دو کار را انجام می‌دهید:

• می‌خواهید بدانید چه مسیری لازم است: دکمه اول، کوچک‌ترین لوله، داکت و سینی مناسب را می‌دهد.
• مسیر را از قبل دارید: در بخش دوم لوله، داکت یا سینی را انتخاب کنید. ابزار پرشدگی را می‌گوید و نشان می‌دهد از هر کابل چند عدد دیگر هم جا دارد.

درصد پرشدگی (Fill Ratio) چیست؟

برای انتخاب لوله یا داکت، مساحت مقطع همه کابل‌ها را با مساحت داخلی مسیر مقایسه می‌کنیم. مجموع مساحت کابل‌ها نباید از درصد مشخصی از مساحت داخلی مسیر بیشتر شود. به آن درصد، «درصد پرشدگی» می‌گویند. چون کابل‌های گرد هرگز فضای مسیر را کامل پر نمی‌کنند و باید فضای کافی برای کشیدن، خنک شدن و خم شدن وجود داشته باشد، پرشدگی ۱۰۰٪ ممکن نیست.

در عمل برای سه کابل و بیشتر، عدد ۴۰٪ معیار رایج است و در مسیرهای سخت‌تر از ۳۳٪ استفاده می‌شود. ابزار بالا هر چهار حالت را در اختیارتان می‌گذارد.

فرمول محاسبه

روش کار با سه رابطه ساده انجام می‌شود:

Cable area (round) = π × d² ÷ 4
Cable area (flat)  = width × thickness
Total area         = Σ (cable area × quantity)
Allowed area       = inner area of conduit/duct × fill ratio × (1 - reserve)

در این رابطه‌ها d قطر خارجی کابل به میلی‌متر است. اگر مجموع مساحت کابل‌ها از مساحت مجاز کمتر باشد، مسیر مناسب است. علاوه بر مساحت، باید خود کابل هم از نظر ابعاد داخل مسیر جا شود. مثلاً کابل ۱۴ میلی‌متری در لوله ۱۶ نمی‌رود، حتی اگر مساحت کل کم باشد.

قطر خارجی تقریبی کابل‌های رایج

این اعداد مبنای محاسبه ابزار هستند. قطر دقیق هر برند را از برچسب یا کاتالوگ کابل بخوانید و اگر فرق داشت، گزینه «دلخواه» را بزنید.

کابل تخت در لوله و داکت چطور محاسبه می‌شود؟

برای کابل تخت، مساحت مقطع برابر عرض ضرب‌در ضخامت در نظر گرفته می‌شود. در داکت مستطیلی، کابل تخت باید از نظر ابعاد جا شود: ضخامت و عرض کابل باید به ترتیب از ابعاد کوچک و بزرگ داخل داکت کوچک‌تر باشند. در لوله گرد، قطر قابل قبول برای کابل تخت برابر قطر قطری آن (جذر مجموع مربعات عرض و ضخامت) است. به همین دلیل کابل تخت پهن در لوله باریک گیر می‌کند، حتی اگر مساحتش کم باشد. این محاسبه در ابزار به صورت خودکار انجام می‌شود.

جدول ظرفیت لوله برقی (کابل شبکه Cat6، پرشدگی ۴۰٪)

جدول ظرفیت داکت (کابل شبکه Cat6، پرشدگی ۴۰٪)

این جدول‌ها برای کابل Cat6 UTP با قطر ۶٫۲ میلی‌متر محاسبه شده‌اند. برای نوع دیگر کابل یا ترکیب چند کابل، از ابزار بالا استفاده کنید.

داکت ۲×۲ چند کابل جا می‌دهد؟

داکت ۲۰×۲۰ پس از کسر ضخامت دیواره‌ها، حدود ۱۷٫۶×۱۷٫۶ میلی‌متر فضای داخلی دارد، یعنی حدود ۳۱۰ میلی‌متر مربع. هر کابل Cat6 حدود ۳۰ میلی‌متر مربع جا می‌گیرد. نتیجه بسته به پرشدگی انتخابی:

مثال‌های کاربردی

مثال ۱: سه مدار پریز با سیم NYA 2.5 در چه لوله‌ای قرار می‌گیرد؟

هر مدار پریز سه سیم دارد (فاز، نول و ارت)، پس سه مدار ۹ سیم می‌شود. سطح مقطع هر سیم NYA 2.5 با قطر ۳٫۶ میلی‌متر حدود ۱۰٫۲ میلی‌متر مربع است و ۹ سیم روی هم حدود ۹۲ میلی‌متر مربع می‌شود. لوله ۲۰ با ظرفیت مجاز حدود ۹۱ میلی‌متر مربع کمی کوچک است و پرشدگی را به بالای ۴۰٪ می‌برد. لوله ۲۵ با پرشدگی حدود ۲۴٪ انتخاب درست و راحت‌تر برای کابل‌کشی است.

مثال ۲: ۵ کابل شبکه Cat6 را در چه لوله یا داکتی بگذارم؟

مساحت ۵ کابل حدود ۱۵۱ میلی‌متر مربع است. لوله ۲۰ با ظرفیت ۹۱ کوچک است. لوله ۲۵ با ظرفیت حدود ۱۵۲ میلی‌متر مربع به‌زحمت کافی است و پرشدگی نزدیک مرز می‌ماند. اگر مسیر طولانی یا پر خم است یا ۲۰٪ ظرفیت رزرو می‌خواهید، لوله ۳۲ را بگیرید. در داکت، داکت ۳۰×۲۰ با ظرفیت حدود ۱۹۴ میلی‌متر مربع جواب می‌دهد و ۶ کابل جا دارد.

مثال ۳: چهار سیم تخت TPS 3×1.5 در چه داکتی جا می‌شوند؟

هر سیم تخت حدود ۱۱٫۵ در ۵ میلی‌متر است، یعنی حدود ۵۷٫۵ میلی‌متر مربع. چهار سیم حدود ۲۳۰ میلی‌متر مربع می‌شوند. داکت ۳۰×۲۰ ظرفیت کافی ندارد و داکت ۴۰×۲۰ با ظرفیت حدود ۲۶۵ میلی‌متر مربع و پرشدگی حدود ۳۵٪ انتخاب مناسب است. از نظر ابعاد هم سیم تخت (۱۱٫۵ در ۵) در این داکت جا می‌شود.

مثال ۴: چهار کابل NYY 4×25 روی سینی

کابل قدرت را روی سینی در یک لایه و با فاصله می‌چینند تا خنک شود. با قطر حدود ۲۷٫۵ میلی‌متر و فاصله یک برابر قطر بین کابل‌ها، عرض لازم حدود ۲۲۰ میلی‌متر است. پس سینی ۳۰۰×۵۰ مناسب است. اگر کابل‌ها چسبیده کنار هم باشند، عرض لازم حدود ۱۱۰ میلی‌متر می‌شود و سینی ۱۵۰×۵۰ کافی است، ولی جریان‌دهی کابل‌ها کمتر می‌شود.

سینی کابل چطور انتخاب می‌شود؟

سینی کابل دو منطق دارد:

• کابل قدرت: کابل‌ها در یک لایه و با فاصله چیده می‌شوند. معیار انتخاب، عرض لازم برای کل کابل‌ها است، نه مساحت. فاصله بیشتر یعنی تهویه بهتر و جریان‌دهی بیشتر.
• کابل ضعیف (دیتا، مخابرات، فیبر، دوربین): چند لایه رویهم گذاشته می‌شوند و محاسبه پرشدگی مثل داکت است. ارتفاع کابل‌ها نباید از لبه سینی بیشتر شود.

ابزار برای هر دو حالت پیشنهاد می‌دهد و عمق مفید سینی را ۱۰ میلی‌متر کمتر از ارتفاع لبه در نظر می‌گیرد.

برق قوی و ضعیف را با هم در یک مسیر نگذارید

کابل برق در اطراف خود میدان الکتریکی و مغناطیسی ایجاد می‌کند و می‌تواند روی کابل شبکه، مخابراتی، آنتن و فیبر دارای شیلد ضعیف نویز بیندازد. بهتر است مسیر برق و دیتا جدا باشد یا از داکت دو‌محفظه‌ای استفاده شود. ابزار بالا اگر کابل برق و ضعیف را کنار هم وارد کنید، هشدار می‌دهد.

نکات حرفه‌ای قبل از انتخاب لوله و داکت

• ظرفیت رزرو: برای توسعه آینده ۲۰ تا ۳۰ درصد ظرفیت خالی بگذارید. اضافه کردن کابل به مسیر پر بسیار سخت است.
• شعاع خم: کابل شبکه Cat6 حدود ۴ برابر قطر خود شعاع خم می‌خواهد. خم‌های تند سیگنال را ضعیف می‌کنند.
• طول و تعداد خم: هر چه مسیر طولانی‌تر و پرخم‌تر باشد، پرشدگی کمتری انتخاب کنید.
• گرما: در لوله‌های پرکابل برق، کابل‌ها گرمای هم را بالا می‌برند و جریان مجاز کم می‌شود. تعداد کابل بار‌دار در یک لوله را زیاد نکنید.
• گیر کردن سه کابل (Jamming): اگر قطر داخلی لوله بین ۲٫۸ تا ۳٫۲ برابر قطر کابل باشد، سه کابل ممکن است در لوله گیر کنند. لوله را یک سایز بزرگ‌تر یا کوچک‌تر بگیرید.
• سازگاری با مقررات: برای پروژه‌های ثبت‌شده، مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان (تأسیسات برقی) و نقشه مصوب را مبنا قرار دهید.

اشتباهات رایج در انتخاب لوله و داکت

• انتخاب لوله فقط بر اساس تعداد سیم، بدون در نظر گرفتن قطر واقعی کابل.
• قرار دادن کابل شبکه و برق در یک لوله یا داکت بدون جداکننده.
• در نظر نگرفتن ظرفیت رزرو و پر کردن کامل مسیر.
• محاسبه کابل تخت مثل کابل گرد و عبور دادن آن از لوله باریک.
• چیدن کابل‌های قدرت روی سینی چسبیده و چندلایه.

سؤالات متداول

داکت ۲×۲ چند کابل شبکه جا می‌دهد؟

با پرشدگی ۴۰٪ حدود ۴ کابل Cat6. در مسیر کوتاه و مستقیم تا ۵ کابل و با ۲۰٪ رزرو برای آینده ۳ کابل.

۵ کابل شبکه در چه لوله‌ای قرار می‌گیرد؟

لوله ۲۵ حداقل است و لوله ۳۲ برای مسیر پرخم و کابل‌کشی راحت‌تر انتخاب بهتری است. در داکت، ۳۰×۲۰ مناسب است.

سه مدار پریز با سیم ۲٫۵ در چه لوله‌ای می‌رود؟

۹ سیم NYA 2.5 در لوله ۲۵ با پرشدگی حدود ۲۴٪ جا می‌شود.

کابل برق و شبکه را می‌توان در یک داکت گذاشت؟

بهتر است نه. اگر ناچارید، از داکت دو‌محفظه‌ای استفاده کنید تا برق و دیتا جدا بمانند.

کابل تخت در لوله چگونه محاسبه می‌شود؟

مساحت آن عرض ضرب‌در ضخامت است، ولی باید قطر قطری آن هم از قطر داخلی لوله کوچک‌تر باشد. در داکت، ضخامت و عرض باید در ابعاد داخلی جا شوند.

درصد پرشدگی استاندارد چقدر است؟

در NEC برای یک کابل ۵۳٪، برای دو کابل ۳۱٪ و برای سه کابل و بیشتر ۴۰٪ است. در عمل ۳۳٪ تا ۴۰٪ رایج است.

دقت این ابزار چقدر است؟

برای برآورد خرید و طراحی اولیه کاملاً مفید است. قطر کابل‌ها و اندازه‌ها تقریبی‌اند و بین برندها فرق دارند. برای پروژه اجرایی دقیق به کاتالوگ کابل و نقشه مصوب مراجعه کنید.

انتخاب لوله، داکت یا سینی باید بر پایه سطح مقطع واقعی کابل‌ها، درصد پرشدگی مناسب و ظرفیت رزرو انجام شود. با ابزار بالا می‌توانید هر ترکیبی از کابل برق، تخت، شبکه، مخابراتی و فیبر را بسنجید و هم‌زمان هشدار ترکیب برق و دیتا را ببینید. برای خرید کابل، لوله و داکت مناسب با کارشناسان پارسانور مشورت کنید.