چرا سیم فاز و نول باید کنار هم باشند؟ | دلیل علمی و کاربردی در سیم‌کشی برق

قرار گرفتن سیم فاز و نول در کنار هم یکی از اصول مهم در سیم‌کشی برق است، و دلیل آن هم فقط “زیبایی” یا “نظم” نیست، بلکه چند دلیل علمی و فنی دارد. اجازه بده مرحله‌به‌مرحله توضیح بدهم :

۱. کاهش میدان مغناطیسی (نویز الکترومغناطیسی)

وقتی از یک سیم فاز جریان عبور می‌کند، اطرافش یک میدان مغناطیسی ایجاد می‌شود.
سیم نول، جریانی با جهت مخالف جریان فاز دارد.

اگر این دو سیم کنار هم قرار بگیرند، میدان مغناطیسی آن‌ها تا حد زیادی همدیگر را خنثی می‌کنند.
اما اگر از هم دور باشند، میدان‌ها جدا عمل می‌کنند و باعث:

• ایجاد نویز الکترومغناطیسی (EMI)،
• تداخل در دستگاه‌های الکترونیکی،
• و حتی القای ولتاژ ناخواسته در سیم‌های مجاور می‌شوند.

 ۲. کاهش افت ولتاژ و تلفات انرژی

وقتی دو سیم (فاز و نول) نزدیک هم باشند، مسیر بازگشت جریان کوتاه‌تر و متمرکزتر است.
در نتیجه:

• افت ولتاژ کمتر می‌شود
• تلفات حرارتی کمتر خواهد بود
• و سیستم راندمان بهتری پیدا می‌کند.

۳. ایمنی و تشخیص مسیر

در طراحی تابلو برق یا سیم‌کشی ساختمان، قرار دادن فاز و نول کنار هم باعث می‌شود:

• مسیر هر مدار روشن و قابل تشخیص باشد،
• هنگام تعمیر، اشتباه در قطع یا اتصال مدار پیش نیاید،
• و در صورت بروز اتصالی، فیوز سریع‌تر عمل کند چون حلقه جریان کامل و مشخص است.

 ۴. جلوگیری از القای جریان ناخواسته

اگر سیم‌های فاز و نول فاصله زیادی داشته باشند، میدان مغناطیسی فاز می‌تواند در هادی‌های دیگر اطراف خود جریان القایی ایجاد کند.
این القا ممکن است باعث:

• برق‌گرفتگی جزئی،
• نویز در سیستم‌های کنترل و مخابرات،
• و حتی سوختن تجهیزات حساس شود.

۵. سهولت نصب و مدیریت کابل‌ها

از نظر فنی و اجرایی هم کنار هم بودن فاز و نول:

• باعث صرفه‌جویی در فضا،
• کاهش هزینه داکت یا لوله‌گذاری،
• و راحت‌تر شدن عیب‌یابی در آینده می‌شود.

✅ جمع‌بندی:

سیم فاز و نول باید کنار هم باشند چون باعث کاهش میدان مغناطیسی، نویز، تلفات انرژی و افزایش ایمنی سیستم می‌شود.