دانلود pdf عیب یابی تابلو برق صنعتی

آموزش صفر تا صد عیب‌یابی تابلو برق صنعتی

تابلو برق صنعتی قلب یک سیستم برقی در کارخانه یا کارگاه محسوب می‌شود. وظیفه‌اش توزیع برق، کنترل موتور‌ها و حفاظت تجهیزات است. به همین دلیل، هرگونه خرابی یا خطا در تابلو برق می‌تواند باعث توقف خط تولید شود. دانستن روش‌های اصولی عیب‌یابی، زمان توقف را کاهش داده و از خسارت جلوگیری می‌کند.

1. مراحل اولیه عیب‌یابی

1-1 بررسی ایمنی

قبل از هر کاری:

برق ورودی تابلو را قطع کنید.

از دستکش و کفش عایق استفاده کنید.

یعنی:

• دستکش عایق برق باید استاندارد و متناسب با ولتاژ کاری باشه (مثلاً دستکش ۱۰۰۰ ولت یا ۵۰۰۰ ولت بسته به محیط کار).

• کفش ایمنی عایق برق باید زیره‌ی لاستیکی مقاوم داشته باشه تا در صورت تماس ناخواسته با جریان، بدن برق‌کار اتصال به زمین پیدا نکنه.

🔹 خیلی از برق‌کارها به خاطر ساده گرفتن همین نکته‌های ایمنی دچار حادثه می‌شن. استفاده از دستکش و کفش عایق، احتمال برق‌گرفتگی رو به شدت کاهش می‌ده.

اطمینان حاصل کنید که کلید اصلی (MCCB یا فیوز اصلی) قطع است.

1-2 بررسی ظاهری

• بوی سوختگی یا آثار داغ شدن روی کابل‌ها و تجهیزات.

• شل بودن اتصالات یا پیچ‌ها.

• وجود گرد و غبار یا رطوبت داخل تابلو.

2. ابزارهای ضروری برای عیب‌یابی

• مولتی‌متر: برای اندازه‌گیری ولتاژ و مقاومت.

• کلمپ آمپرمتر: برای اندازه‌گیری جریان هر خط.

• تستر عایق (مگااهم‌متر): برای تست سلامت سیم‌ها.

• فازمتر: برای اطمینان از وجود فاز.

3. دسته‌بندی خطاهای تابلو برق

الف) خطاهای ورودی (برق اصلی)

• قطع شدن یک یا چند فاز:

  • علت: فیوز سوخته، شینه یا کابل قطع، کلید اصلی معیوب.

  • روش تست: اندازه‌گیری ولتاژ بین فازها و نول.

• افت ولتاژ:

  • علت: کابل باریک، اتصالات ضعیف، مصرف زیاد.

  • راهکار: بررسی سایز کابل‌ها و جریان مصرفی.

ب) خطاهای مدار فرمان

• کار نکردن شستی Start یا Stop:

  • تست با مولتی‌متر روی حالت تست پیوستگی (بوق).

  • تعویض شستی معیوب.

• کنتاکتور عمل نمی‌کند:

  • علت: بوبین سوخته، ولتاژ فرمان نرسیده، یا کنتاکت‌ها گیر کرده‌اند.

  • تست: اندازه‌گیری ولتاژ دو سر بوبین (باید 24VDC یا 220VAC باشد).

• فیوز فرمان می‌سوزد:

  • احتمال اتصال کوتاه در سیم‌کشی یا بوبین‌ها.

ج) خطاهای مدار قدرت

• موتور راه نمی‌افتد:

  • ولتاژ سه‌فاز در ترمینال موتور اندازه‌گیری شود.

  • سلامت کنتاکتور و فیوزهای قدرت بررسی شود.

• موتور در حین کار قطع می‌شود:

  • رله حرارتی (بی‌متال) عمل کرده.

  • علت: اضافه بار موتور یا تنظیم اشتباه بی‌متال.

• فیوز قدرت مرتب می‌سوزد:

  • اتصال کوتاه در کابل‌ها یا سوختن سیم‌پیچ موتور.

4. روش سیستماتیک عیب‌یابی

1. از ورودی شروع کنید: ولتاژ اصلی سه‌فاز را بررسی کنید.

2. مدار فرمان را چک کنید: مسیر برق از شستی استارت تا بوبین کنتاکتور را دنبال کنید.

3. مدار قدرت را تست کنید: از خروجی کنتاکتور تا ترمینال موتور بررسی کنید.

4. تجهیزات حفاظتی را بررسی کنید: بی‌متال، فیوزها، کلید محافظ جان.

5. به علائم ظاهری توجه کنید: بوی سوختگی، لرزش یا صدای غیرعادی.

5. خطاهای رایج در تابلو برق صنعتی

• خطای اتصال کوتاه (Short Circuit): باعث سوختن فیوز یا افتادن کلید اصلی.

• خطای اضافه بار (Overload): رله حرارتی عمل می‌کند و موتور خاموش می‌شود.

• خطای نشتی جریان: کلید محافظ جان (RCD) عمل می‌کند.

• خطای فاز به فاز یا فاز به زمین: خطرناک‌ترین خطا که باید سریع برطرف شود.

6. نگهداری پیشگیرانه (Preventive Maintenance)

برای اینکه کمتر دچار خرابی شویم:

• هر ماه یک بار پیچ‌های اتصالات را سفت کنید.

• گرد و غبار داخل تابلو را با هوای فشرده تمیز کنید.

• تجهیزات حفاظتی (فیوز، بی‌متال، کلید RCD) را تست کنید.

• جریان مصرفی موتور را با کلمپ آمپرمتر اندازه بگیرید و با جریان نامی مقایسه کنید.

جمع‌بندی

عیب‌یابی تابلو برق صنعتی باید همیشه از ایمنی شروع شود، سپس به‌صورت مرحله‌به‌مرحله از ورودی تا خروجی بررسی شود. با داشتن ابزار مناسب و رعایت اصول، می‌توان سریع‌ترین راه‌حل را پیدا کرد و از توقف تولید جلوگیری کرد.