آموزشی و علمی

محاسبه آنلاین کد خازن: خواندن کد ۱۰۴، ۴۷۳K و ۴n7 + جدول کدها

محاسبه آنلاین کد خازن: خواندن کد ۱۰۴، ۴۷۳K و ۴n7 + جدول کدها

روی خازن‌های کوچک معمولاً مقدار ظرفیت را کامل نمی‌نویسند. به‌جایش یک کد کوتاه مثل 104، 473K یا 4n7 می‌بینید و برای اینکه بفهمید خازن چند فاراد است، باید این کد را بخوانید. با محاسبه آنلاین کد خازن پایین همین صفحه هر کدی را رمزگشایی کنید، کد یک مقدار مشخص را پیدا کنید، چند خازن را سری و موازی کنید و راکتانس و مقدارهای RC را حساب کنید. بعد از آن، قاعده‌ها، جدول کدهای رایج و مثال‌ها را بخوانید.

[capacitor_code_calculator]

محاسبه‌گر کد خازن را چطور استفاده کنیم؟

  1. خواندن کد خازن: کدی را که روی خازن نوشته‌اند (104، 473K، 102J، 4n7 و …) بنویسید یا یکی از نمونه‌ها را بزنید. ظرفیت را بر حسب pF و nF و µF می‌بینید و اگر آخر کد حرف باشد، تلرانس هم نشان داده می‌شود.
  2. مقدار به کد: ظرفیت و واحدش را بنویسید تا کد ۳ رقمی‌ای که باید روی خازن دنبالش بگردید را ببینید.
  3. سری و موازی: مقدار چند خازن را (مثل 100n، 220n، 1u) بنویسید تا ظرفیت کل را ببینید.
  4. راکتانس و RC: ظرفیت، فرکانس و مقاومت را بنویسید تا راکتانس خازنی، ثابت زمانی RC و فرکانس قطع فیلتر RC را ببینید.

کد خازن را چطور بخوانیم؟

خازن‌های سرامیکی (عدسی) و فیلمی کد ۳ رقمی دارند که مقدار را بر حسب پیکوفاراد (pF) می‌دهد:

  1. دو رقم اول خودِ عدد هستند.
  2. رقم سوم ضریب است، یعنی تعداد صفرهایی که باید جلوی عدد بگذارید. اگر رقم سوم ۸ باشد یعنی ضرب در ۰٫۰۱ و اگر ۹ باشد یعنی ضرب در ۰٫۱ (برای مقدارهای کمتر از ۱۰ پیکوفاراد).
  3. اگر بعد از رقم‌ها حرف بود، آن حرف تلرانس است.

مثلاً 104 یعنی ۱۰ و بعدش ۴ تا صفر: ۱۰۰٬۰۰۰ پیکوفاراد که می‌شود ۱۰۰ نانوفاراد یا ۰٫۱ میکروفاراد. بین خودمان هم می‌گویند «خازن صد نانو». 473K یعنی ۴۷ و بعدش ۳ تا صفر: ۴۷٬۰۰۰ پیکوفاراد = ۴۷ نانوفاراد = ۰٫۰۴۷ میکروفاراد با تلرانس ±۱۰ درصد. کد 339 هم ۳۳ × ۰٫۱ = ۳٫۳ پیکوفاراد است.

بعضی خازن‌ها هم به‌جای ممیز از حرف استفاده می‌کنند: 4n7 یعنی ۴٫۷ نانوفاراد، p47 یعنی ۰٫۴۷ پیکوفاراد و 1u0 یعنی ۱ میکروفاراد.

حرف‌های تلرانس خازن

حرف تلرانس
B ±۰٫۱ pF
C ±۰٫۲۵ pF
D ±۰٫۵ pF
F ±۱ درصد
G ±۲ درصد
H ±۳ درصد
J ±۵ درصد
K ±۱۰ درصد
M ±۲۰ درصد
Z +۸۰ درصد / −۲۰ درصد

کدهای رایج خازن

کد پیکوفاراد نانوفاراد میکروفاراد
101 ۱۰۰ pF ۰٫۱ nF ۰٫۰۰۰۱ µF
102 ۱٬۰۰۰ pF ۱ nF ۰٫۰۰۱ µF
103 ۱۰٬۰۰۰ pF ۱۰ nF ۰٫۰۱ µF
104 ۱۰۰٬۰۰۰ pF ۱۰۰ nF ۰٫۱ µF
105 ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ pF ۱٬۰۰۰ nF ۱ µF
221 ۲۲۰ pF ۰٫۲۲ nF ۰٫۰۰۰۲۲ µF
222 ۲٬۲۰۰ pF ۲٫۲ nF ۰٫۰۰۲۲ µF
223 ۲۲٬۰۰۰ pF ۲۲ nF ۰٫۰۲۲ µF
224 ۲۲۰٬۰۰۰ pF ۲۲۰ nF ۰٫۲۲ µF
331 ۳۳۰ pF ۰٫۳۳ nF ۰٫۰۰۰۳۳ µF
471 ۴۷۰ pF ۰٫۴۷ nF ۰٫۰۰۰۴۷ µF
472 ۴٬۷۰۰ pF ۴٫۷ nF ۰٫۰۰۴۷ µF
473 ۴۷٬۰۰۰ pF ۴۷ nF ۰٫۰۴۷ µF
474 ۴۷۰٬۰۰۰ pF ۴۷۰ nF ۰٫۴۷ µF
682 ۶٬۸۰۰ pF ۶٫۸ nF ۰٫۰۰۶۸ µF
683 ۶۸٬۰۰۰ pF ۶۸ nF ۰٫۰۶۸ µF
684 ۶۸۰٬۰۰۰ pF ۶۸۰ nF ۰٫۶۸ µF

تبدیل واحدهای ظرفیت خازن

۱ µF = ۱٬۰۰۰ nF = ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ pF
۱ nF = ۱٬۰۰۰ pF
۱ mF = ۱٬۰۰۰ µF

برای تبدیل پیکوفاراد به میکروفاراد، عدد را بر ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تقسیم کنید. مثلاً ۲۲٬۰۰۰ پیکوفاراد می‌شود ۰٫۰۲۲ میکروفاراد.

خازن‌ها در حالت سری و موازی

موازی: Cکل = C۱ + C۲ + C۳ + …
سری: ۱ ÷ Cکل = ۱ ÷ C۱ + ۱ ÷ C۲ + …

این قاعده برعکس مقاومت‌هاست. خازن‌های موازی با هم جمع می‌شوند، پس ۱۰۰ نانو و ۲۲۰ نانو موازی می‌شوند ۳۲۰ نانو. در حالت سری، ظرفیت کل از کوچک‌ترین خازن هم کمتر می‌شود و همان دو خازن می‌شوند ۶۸٫۷۵ نانو. در اتصال سری ولتاژ بین خازن‌ها تقسیم می‌شود و به همین خاطر می‌توانید ولتاژ کاری بالاتری بسازید، ولی برای خازن‌های الکترولیتی بهتر است مقاومت‌های تعادل هم بگذارید. برای مقاومت‌ها هم مقاله‌ی محاسبه آنلاین قانون اهم (ولتاژ، مقاومت، جریان) و کد رنگی مقاومت‌ها به زبان ساده را ببینید.

راکتانس خازنی و مدار RC

راکتانس: XC = ۱ ÷ (۲π × f × C)
ثابت زمانی: τ = R × C
فرکانس قطع: fc = ۱ ÷ (۲π × R × C)

راکتانس یعنی مقاومتی که خازن در برابر جریان متناوب نشان می‌دهد و هرچه فرکانس بالاتر برود، کمتر می‌شود. یک خازن ۱ میکروفاراد در ۵۰ هرتز راکتانسی حدود ۳٬۱۸۳ اهم دارد، خازن ۱۰۰ نانوفاراد در ۱ کیلوهرتز حدود ۱٬۵۹۲ اهم و همان ۱۰۰ نانوفاراد در ۵۰ هرتز حدود ۳۱٫۸ کیلواهم. در یک مدار RC با ۱۰ کیلواهم و ۱۰۰ نانوفاراد، ثابت زمانی ۱ میلی‌ثانیه و فرکانس قطع حدود ۱۵۹ هرتز است. بعد از یک ثابت زمانی، خازنی که شارژ می‌شود به حدود ۶۳ درصد ولتاژ منبع می‌رسد و بعد از پنج ثابت زمانی تقریباً پر است. برای آشنایی با مفهوم نزدیک‌تر، امپدانس الکتریکی (Impedance) در برق: تعریف، تفاوت با مقاومت و محاسبه و اهمیت فرکانس در برق AC را بخوانید.

انواع خازن و نشانه‌گذاری‌شان

  • خازن‌های سرامیکی (عدسی) کوچک و بدون قطب هستند و معمولاً کد ۳ رقمی بر حسب پیکوفاراد دارند (مثل 104).
  • خازن‌های فیلمی (پلی‌استر، پلی‌پروپیلن) بدون قطب هستند و مقدار را اغلب با کد یا به نانوفاراد و میکروفاراد می‌نویسند، همراه ولتاژ کاری.
  • خازن‌های الکترولیتی قطب دارند و معمولاً مقدار را به میکروفاراد و همراه ولتاژ کاری می‌نویسند و یک نوار روی بدنه، پایه‌ی منفی را نشان می‌دهد. اگر برعکس وصلشان کنید، ممکن است بترکند.

کد فقط ظرفیت را می‌گوید. ولتاژ کاری را همیشه جدا چک کنید؛ باید از ولتاژ مدار بیشتر باشد. خازن‌های برق شهر و موتور و خازن‌های بزرگ اصلاح ضریب توان می‌توانند بار خطرناکی نگه دارند، پس قبل از دست زدن، آن‌ها را با روش ایمن تخلیه کنید. برای کاربرد خازن در مدار، کاربرد خازن و سلف در مدارهای الکتریکی و خازن روغنی بهتر است یا خشک؟ را ببینید و برای بانک خازن و اصلاح ضریب توان، ضریب توان به زبان ساده، اهمیت آن در برق + مثال محاسبه را.

اشتباهات رایج

  • خواندن رقم سوم به‌عنوان بخشی از عدد، به‌جای ضریب.
  • یادتان برود که کد بر حسب پیکوفاراد است: 104 می‌شود ۰٫۱ میکروفاراد، نه ۱۰٬۰۰۰ میکروفاراد.
  • اشتباه گرفتن 103 (۱۰ نانو) با 104 (۱۰۰ نانو)، که ده برابر فرق دارند.
  • قاطی کردن n و µ موقع نوشتن مقدار.
  • نادیده گرفتن ولتاژ کاری یا قطب خازن‌های الکترولیتی.
  • سری بستن خازن‌ها و جمع کردنشان مثل حالت موازی.

سؤال‌هایی که زیاد پرسیده می‌شود

خازن ۱۰۴ چند میکروفاراد است؟

کد 104 یعنی ۱۰ و ۴ تا صفر، که می‌شود ۱۰۰٬۰۰۰ پیکوفاراد. این برابر ۱۰۰ نانوفاراد یا ۰٫۱ میکروفاراد است.

خازن ۱۰۳ چند نانوفاراد است؟

خازن 103 برابر ۱۰٬۰۰۰ پیکوفاراد است، یعنی ۱۰ نانوفاراد یا ۰٫۰۱ میکروفاراد.

کد ۴۷۳ روی خازن یعنی چه؟

یعنی ۴۷ و ۳ تا صفر؛ ۴۷٬۰۰۰ پیکوفاراد که می‌شود ۴۷ نانوفاراد یا ۰٫۰۴۷ میکروفاراد.

حرف K در 104K یعنی چه؟

حرف K یعنی تلرانس ±۱۰ درصد. حرف J یعنی ±۵ درصد، M یعنی ±۲۰ درصد و Z یعنی +۸۰ درصد / −۲۰ درصد.

پیکوفاراد را چطور به میکروفاراد تبدیل کنیم؟

مقدار پیکوفاراد را بر ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تقسیم کنید. مثلاً ۱۰۰٬۰۰۰ پیکوفاراد تقسیم بر ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ می‌شود ۰٫۱ میکروفاراد.

4n7 روی خازن یعنی چه؟

یعنی ۴٫۷ نانوفاراد. حرف n جای ممیز را می‌گیرد و واحد را هم نشان می‌دهد.

این ابزار و راهنما برای یادگیری عمومی است. مقدار و ولتاژ کاری را همیشه با دیتاشیت یا خازن‌سنج چک کنید و خازن‌های بزرگ را قبل از دست زدن با روش ایمن تخلیه کنید.