بزرگ‌ترین ذخیره‌کننده برق در دنیا چیست؟

بزرگ‌ترین ذخیره‌کننده برق در دنیا نیروگاه برق-آبی تلمبه‌ای (Pumped Hydro Storage) محسوب می‌شود، و در حال حاضر، نیروگاه “Bath County Pumped Storage Station” در ایالت ویرجینیای آمریکا بزرگ‌ترین ذخیره‌ساز برق جهان است.

🔋 مشخصات نیروگاه Bath County:

• مکان: ایالت ویرجینیا، آمریکا
• ظرفیت ذخیره‌سازی: حدود 3000 مگاوات
• نوع ذخیره‌سازی: برق-آبی تلمبه‌ای (آب از مخزن پایین به مخزن بالا پمپاژ می‌شود و هنگام نیاز، آزاد شده و توربین‌ها را می‌چرخاند)

چرا این روش بزرگ‌ترین است؟

پمپ-آبی به دلیل:

• ظرفیت بالا
• دوام طولانی
• هزینه نگهداری نسبتاً کم
  در مقیاس نیروگاهی کاربرد دارد و حدود ۹۰٪ ظرفیت ذخیره‌سازی برق جهان به این فناوری تعلق دارد.

🔄 مقایسه با دیگر روش‌ها:

ذخیره‌سازی برق-آبی تلمبه‌ای (Pumped Hydro Storage) یکی از قدیمی‌ترین، مطمئن‌ترین و پرظرفیت‌ترین روش‌های ذخیره انرژی الکتریکی در دنیاست. این سیستم در واقع مانند یک باتری غول‌پیکر عمل می‌کند که در زمان‌های کم‌مصرف برق را ذخیره کرده و در زمان اوج مصرف، برق تولید می‌کند.

⚙️ چگونه کار می‌کند؟

1. در زمان کم‌مصرف (شب‌ها یا فصول سرد):

   • با استفاده از برق اضافی شبکه، آب از مخزن پایین به مخزن بالایی پمپاژ می‌شود.

   • این فرایند انرژی را به‌صورت پتانسیل گرانشی ذخیره می‌کند.

2. در زمان اوج مصرف (روزها یا تابستان):

   • دریچه‌ها باز شده و آب از ارتفاع به سمت پایین می‌ریزد.

   • آب از میان توربین‌ها عبور کرده و برق تولید می‌کند (مشابه یک سد برق‌آبی).

🔋 مزایای ذخیره‌سازی برق-آبی تلمبه‌ای

✅ ظرفیت بالا: مناسب برای مقیاس‌های بسیار بزرگ (چند هزار مگاوات)
✅ عمر طولانی: بیش از ۵۰ سال کارایی بالا دارد
✅ راندمان بالا: حدود ۷۰٪ تا ۸۰٪
✅ پاسخ‌دهی سریع: می‌تواند در عرض چند دقیقه وارد مدار شود
✅ پایداری شبکه برق: در تنظیم فرکانس و پاسخ به نوسانات کمک می‌کند

❌ معایب این سیستم

❌ نیاز به اختلاف ارتفاع طبیعی یا مصنوعی بین دو مخزن
❌ اشغال فضای زیاد و نیاز به منابع آبی
❌ هزینه ساخت اولیه بالا
❌ محدود به مناطق کوهستانی یا دارای توپوگرافی مناسب

🌍 نمونه‌های معروف جهان

در ایران نیز چند پروژه مهم نیروگاه برق-آبی تلمبه‌ای طراحی یا احداث شده‌اند، که هدف آن‌ها ذخیره‌سازی انرژی و کمک به پایداری شبکه برق در ساعات اوج مصرف است. مهم‌ترین مورد:

⚡ نیروگاه تلمبه‌ ذخیره‌ای سیاه‌بیشه (مازندران)

✅ مشخصات:

• مکان: جاده چالوس، حوالی سیاه‌بیشه، استان مازندران

• ظرفیت تولید: حدود 1000 مگاوات

• تعداد واحدها: 4 واحد 250 مگاواتی

• بهره‌بردار: شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران

• افتتاح: به صورت تدریجی از سال ۱۳۹۴ آغاز شد

• ارتفاع خالص پمپاژ: حدود 500 متر

🎯 هدف از احداث:

• تأمین برق در ساعات اوج مصرف

• افزایش پایداری شبکه سراسری برق

• استفاده از برق مازاد شبانه

• تنظیم فرکانس و ولتاژ در شبکه برق

💡 پروژه‌های دیگر (در حال مطالعه یا برنامه‌ریزی):

1. نیروگاه تلمبه‌ای خرمرود (همدان)

2. نیروگاه تلمبه‌ای بالاخانلو (قزوین)

3. نیروگاه تلمبه‌ای رستم‌آباد (گیلان)

4. نیروگاه تلمبه‌ای زریوار (کردستان)

این نوع نیروگاه‌ها می‌توانند در آینده نقش مهمی در اتصال انرژی‌های تجدیدپذیر (مثل خورشیدی و بادی) به شبکه سراسری ایفا کنند، چون به‌خوبی نوسانات تولید آن‌ها را جبران می‌کنند.